Natuurdaken als instrument Natuurherstelverordening
Natuurdaken als instrument voor herstel van stedelijke ecosystemen binnen artikel 8 van de Europese Natuurherstelverordening
Sinds 18 augustus 2024 is de Europese Natuurherstelverordening (NHV) van kracht. Een belangrijk onderdeel hiervan is artikel 8: herstel van stedelijke ecosystemen. Dit artikel verplicht lidstaten om stedelijk groen en boomkroonbedekking te beschermen en verder uit te breiden. Voor Nederlandse gemeenten betekent dit dat zij hun ruimtelijke beleid moeten aanpassen om nettoverlies van stedelijk groen te voorkomen en vanaf 2031 zelfs een groeiende trend te realiseren. Natuurdaken – biodiverse daken genoemd – kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.
Volgens de NHV vallen groene daken expliciet onder het begrip “stedelijke groene ruimte”. In de verordening wordt stedelijke groene ruimte omschreven als alle aanwezige vegetatie en waterstructuren in stedelijke gebieden, waaronder ook groene daken en groene gevels. Hierdoor kunnen natuurdaken rechtstreeks bijdragen aan het behalen van de doelen van artikel 8.
Artikel 8 stelt drie belangrijke doelen. Ten eerste mag er tot en met 2030 geen nettoverlies optreden van stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking ten opzichte van het referentiejaar 2024. Ten tweede moet vanaf 2031 een stijgende trend in stedelijke groene ruimte worden gerealiseerd. Ten derde moet ook de boomkroonbedekking binnen stedelijke ecosystemen toenemen. Gemeenten moeten deze doelen verwerken in hun omgevingsvisies, omgevingsplannen en ruimtelijke projecten.
Natuurdaken i.p.v. groendaken
Groendaken, vaak enkel bestaande uit Sedum (vetplanten) dragen niet goed bij aan de ecosystemen omdat de biodiversteit, fijnstofbinding, wateropname etc. vaak het minste is in de soorten dakbegroeiinen. Een betere variant zijn de zogenaamde Natuurdaken, voorzien van inheemse Sedums, grassen en kruidenvegetatie aangevuld met biodiversiteitscomponenten zoals boomstronken, waterpoeltjes, aanheuvelingen, zand-en schelpenvlakken etc.
Natuurdaken zijn een effectief middel om aan deze verplichtingen te voldoen, vooral in sterk versteende stedelijke gebieden waar weinig ruimte beschikbaar is voor nieuwe parken of bomen. Door daken te vergroenen met inheemse kruiden kan extra stedelijke groene ruimte worden toegevoegd zonder dat daarvoor nieuwe grond nodig is. Dit helpt gemeenten om het verlies aan groen door woningbouw, infrastructuur of energietransitie te compenseren.
Daarnaast leveren Optigrün Natuurdaken belangrijke ecologische voordelen. Ze zorgen voor verkoeling tijdens hittegolven, slaan regenwater op en verminderen wateroverlast., met name retentiedaken gecombineerd met natuurlijk substraat (Optigrün Heemsubstraat SRH) en inheemse grassen en kruiden. Ook verbeteren ze de luchtkwaliteit en dragen ze bij aan biodiversiteit doordat zij leefruimte bieden aan insecten, vogels en bestuivers. Dit sluit goed aan bij artikel 10 van de NHV, dat gericht is op herstel van bestuiverpopulaties. Door Optigrün Natuurdaken te combineren met bloemrijke vegetatie kunnen gemeenten dus meerdere doelen van de verordening tegelijk ondersteunen.
Een ander voordeel van Optigrün Natuurdaken is dat zij bijdragen aan klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving. De factsheet van de VNG benadrukt dat natuur en groen essentieel zijn voor klimaatadaptatie, leefbaarheid en biodiversiteit. Natuurdaken kunnen bijvoorbeeld de binnentemperatuur van gebouwen verlagen en energie besparen doordat minder koeling nodig is in de zomer. Hierdoor combineren zij ecologische voordelen met economische en sociale winst.
Om Natuurdaken succesvol in te zetten, moeten gemeenten actief beleid ontwikkelen. Dat kan door subsidieregelingen op te zetten, eisen voor groene daken op te nemen in bouwverordeningen en natuurinclusief bouwen te stimuleren. Ook kunnen gemeenten natuurdaken integreren in stedelijke ontwikkelingsprojecten, scholen, bushaltes en gemeentelijke gebouwen. Verder is samenwerking met woningcorporaties, projectontwikkelaars en bewoners belangrijk om vergroening op grote schaal mogelijk te maken.
De Europese Natuurherstelverordening maakt duidelijk dat stedelijk groen niet langer vrijblijvend is, maar een wettelijke opgave vormt. Omdat groene daken officieel meetellen als stedelijke groene ruimte, bieden natuurdaken een praktische en innovatieve oplossing om te voldoen aan artikel 8. Zij maken het mogelijk om steden groener, klimaatbestendiger en biodiverser te maken, zelfs in dichtbebouwde gebieden. Daarmee vormen natuurdaken niet alleen een hulpmiddel voor naleving van Europese regelgeving, maar ook een investering in een duurzame en leefbare stad van de toekomst.
https://www.optigruen.nl/systeemoplossingen/natuurdak
https://www.optigruen.nl/systeemoplossingen/retentiedak/retentiedak-drossel-extensief
